Պացիենտների համար

Անօսմիա

Հոտառությունը բարդ գործընթաց է: Որևէ հոտի արոմատիկ մոլեկուլներն ընկալվում են հոտառական նյարդի ռեցեպտորների կողմից, ապա ազդանշանն ուղարկվում է գլխուղեղ: Իսկ գլխուղեղում մշակվում և որոշվում է տվյալ հոտի բնույթը:

Անօսմիան հոտառության մասնակի կամ լրիվ կորուստն է, որը զարգանում է հոտառական համակարգի խանգարման հետևանքով:

Ալերգիան կամ շնչառական վարակները կարող են առաջացնել հոտառության ժամանակավոր կորուստ: Ավելի ծանր վիճակ է առաջանում, երբ հոտառության կորուստը կապված է լինում նյարդային համակարգի խնդիրների հետ՝ գլխուղեղի ուռուցք կամ բնածին արատներ:

Պատճառները
Անօսմիան ինքնուրույն հիվանդություն չէ. այն որևէ պաթոլոգիկ վիճակի արտահայտություն է: Հիմնականում դա հոտառական նյարդի այս կամ այն պատճառով /վնասվածք (տրավմա), ինֆեկցիա, բնածին արատ/ ախտահարումն է:

Հիմնական պատճառներից են.

Քթի խոռոչի լորձաթաղանթի և ոսկրային հիմքի զարգացման ժառանգական արատներ
Քթի խոռոչի և սինուսների պոլիպներ
Րինիտ, սինուսիտ, հայմորիտ սուր և քրոնիկ շրջանում
Հաճախակի մրսածական հիվանդություններ
Գլխի վնասվածք, վիրահատության հետևանքով քթի խոռոչի կամ հոտառական նյարդի վնասում
Քթի միջնապատի կոտրվածք կամ ծռվածություն
Քթի խոռոչի, գլխուղեղի բարորակ կամ չարորակ նորագոյացություններ
Գլխուղեղի ինֆեկցիոն հիվանդություններ
Էպիլեպսիա
Ինսուլտ
Նյարդային համակարգի և գլխուղեղի ոչ ինֆեկցիոն ախտաբանություն /ցրված սկլերոզ, շիզոֆրենիա, Այցհեյմերի, Պարկինսոնի, Գենտինգտոնի հիվանդություններ/
Ծխելու չարաշահում
Օրգանիզմում վիտամինների և միկրոէլեմենտների պակաս, հորմոնալ խանգարումներ
Թունավոր նյութերի ազդեցություն
Հակաբիոտիկների /մեծ չափաբաժնով/, հակադեպրեսանտների, սրտային գլիկոզիդների երկարատև օգտագործում
ֆիզիոլոգիական յուրահատկություն /60 տարեկանից հետո հոտառությունը, տեսողությունը և լսողությունը բավականին նվազում են/:
ճառագայթային և քիմիոթերապիա օնկոլոգիական հիվանդությունների ժամանակ երկու շաբաթից երկար տևող անօսմիայի դեպքում պետք է դիմել մասնագետի:

Դասակարգում

Անօսմիա – հոտառության լրիվ կամ մասնակի կորուստ
Ֆանտօսմիա – հոտերի զգացողություն, որոնք չկան նորմայում կամ տվյալ պահին
Հիպօսմիա – հոտերի թույլ ընկալում
Պարօսմիա – հոտերի խեղաթյուրված ընկալում

Տարբերում են նաև բնածին /ժառանգական արատներ/ և ձեռքբերովի /արտաքին գործոնների ազդեցությամբ զարգացած/ անօսմիա:

Ձեռքբերովին լինում է՝ կենտրոնական, պերիֆերիկ և հաղորդիչ:

Կենտրոնականի դեպքում խանգարվում է նյարդային իմպուլսի հաղորդումը․ այն զարգանում է գլխուղեղի կամ ողնուղեղի բորբոքային հիվանդությունների, օնկոլոգիայի, գլխի վնասվածքներ (տրավմաների), էթմոիդիտի և այլ խնդիրների ժամանակ:

Հաղորդիչ ձևը հետևանք է հոտառական գրգիռը կոճղեզներին անցնելու խանգարման:

Պերիֆերիկը քթի խոռոչի խնդիրների հետևանքով է առաջանում: Այն լինում է էսենցիալ, ռեսպիրատոր, տարիքային և գործառութային (ֆունկցիոնալ):

Ախտորոշումը

Կարևոր են անամնեզը, հիվանդի զննումը, լաբորատոր-գործիքային հետազոտությունները:

Իրականացվում են՝ օլֆակտոմետրիա /հոտերի ընկալման թեստ/, ռենտգենոսկոպիա, րինոսկոպիա, ՄՌՏ, էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիա:

Կանխարգելում

Վիրուսային և բակտերիալ ինֆեկցիաների ժամանակին բուժում
Բնածին արատների վիրահատական շտկում
Ալերգիաների բուժում
Օրվա ռեժիմի և սնվելու կարգավորում
Վնասակար սովորությունների բացառում
Օրգանիզմի կոփում

Բուժումը

Բուժման կառուցվածքը կազմվում է կախված անօսմիայի պատճառից: Եթե պատճառը ինֆեկցիոն գործոնն է, նշանակվում են հակաբորբոքիչներ, հակավիրուսային, հակահիստամինային, դիմադրողականությունը բարձրացնող միջոցներ /վիտամինաթերապիա /Բ, Ա, Ց, ցինկ/ և արոմատիկ մարզումներ /արոմատիկ յուղերի հոտոտում/: Նշանակվում են նաև հորմոնալ նազալ ցողիչներ (սպրեյ): Վնասվածքի, ուռուցքների, բնածին արատների դեպքում իրականացվում է վիրահատական միջամտություն:

Ֆիզիոթերապևտիկ միջոցառումներից նշանակվում են էլեկտրոֆորեզ, ինհալացիաներ:

10.03.2023