Պացիենտների համար

Ենթաստամոքսային գեղձը կատարում է երկու գործառույթ.

• մարսողական գործընթացն ապահովում է սնունդը յուրացնող ֆերմենտներով,
• սինթեզում է հորմոններ, որոնք անհրաժեշտ են շաքարը նորմայի սահմաններում պահելու համար:

Կախված ենթաստանոքսային գեղձում ախտաբանության տեղակայումից, տուժում է այս կամ այն գործընթացը:

ՊԱՆԿՐԵԱՏԻՏ

Պանկրեատիտը լինում է սուր և քրոնիկ:

Սուր պանկրեատիտը ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքումն է՝ նրա հյուսվածքի վրա պանկրեատիկ հյութի ազդեցության հետևանքով:

Ախտանշանները

• Ուժեղ, չդադարող ցավ` սրտագդալի շրջանում, ենթակողում, որը տարածվում է դեպի թևը և կրծոսկրը,
• հաճախակի, հյուծող փսխում, երբեմն` լեղիով կամ չմարսված սննդով,
• որովայնի փքվածություն,
• մաշկի կապտություն` դեմքին, պորտի շուրջը և իրանի կողմնային մասերում,
• հնարավոր է մաշկի և լորձաթաղանթի դեղնություն:

Չբուժված սուր պանկրեատիտը կարող է անցնել քրոնիկ փուլի:

Քրոնիկ պանկրեատիտը զարգանում է դանդաղ, տարիներով:

Սկզբնական շրջանում հիվանդությունը բնորոշվում է որովայնային ցավերով, ինչպես նաև սրտի շրջանում, գոտկատեղում` ցավերով:

Սովորաբար, ցավերն ի հայտ են գալիս ճարպոտ, սուր, տապակած սննդի և ալկոհոլի ընդունումից հետո: Միաժամանակ, դիտվում են մարսողական խանգարումներ՝ սրտխառնոց, փսխում, փորկապություն և/կամ լուծ, մեթեորիզմ, գխտոց, այրոցի զգացում: Որոշ մթերքների նկատմամբ կարող է անընկալություն լինել:

Հետագայում գեղձը դադարում է կատարել իր գործառույթը՝ հորմոններ արտադրելը: Ցավերն անցնում են, սակայն արտահայտվում են մարսողական խանգարումները՝ լուծ, որովայնի փքվածություն, քաշի անկում:

ԵՆԹԱՍՏԱՄՈՔՍԱՅԻՆ ԳԵՂՁԻ ԿԻՍՏԱ

Կիստան հեղուկով լցված գոյացություն է, որը պանկրեատիտի կամ վնասվածքի հետևանքով կարող է առաջանալ ենթաստամոքսային գեղձում: Այն արտահայտվում է սուր պանկրեատիտի նոպայի նման՝ ցավ` հատկապես սննդակարգի խախտման կամ ալկոհոլի օգտագործման պատճառով, որովայնի փքվածություն, լուծ, փսխում: Հնարավոր են նաև ծարավի զգացում, բերանի չորություն, մեզի քանակի ավելացում, դեղնություն:

ԵՆԹԱՍՏԱՄՈՔՍԱՅԻՆ ԳԵՂՁԻ ՔԱՂՑԿԵՂ

Սա ծանր ուռուցքաբանական հիվանդություն է: Հիվանդությունն արտահայտվում է.

• որովայնի փքվածությամբ,
• սրտխառնոցով և փսխումով,
• ախորժակի բացակայությամբ և կտրուկ նիհարումով,
• վատ ինքնազգացողությամբ և թուլությամբ,
• մաշկի դեղնությամբ:

Երբեմն ուռուցքն արտահայտվում է թրոմբոֆլեբիտով՝ ոտքերի երակների բորբոքմամբ:

Ավելի ուշ այս ախտանիշներին միանում է ցավը` ձախ թուլակողում, որը կարող է լինել նաև` գոտևորող: Ուշ փուլերում որովայնի չափերն ավելի են մեծանում:

ԻՆՍՈՒԼԻՆԱԿԱԽՅԱԼ ՇԱՔԱՐԱՅԻՆ ԴԻԱԲԵՏ

Հիվանդությունն անվանում են նաև առաջին տիպի դիաբետ կամ յուվենիլային, քանի որ արտահայտվում է մանկական և դեռահասային տարիքում: Այս հիվանդության ժամանակ ենթաստամոքսային գեղձը դադարում է ինսուլին արտադրել, որի պատճառով գլյուկոզան չի յուրացվում և կուտակվում է արյան մեջ: Արդյունքում, օրգանիզմի բջիջները սնունդ չեն ստանում և էներգիայի պակաս է դիտվում:

Հիվանդությունն սկսվում է սուր, հետևյալ ախտանշաններով.

• մշտական, ուժեղ ծարավի զգացում, բերանի չորություն,
• հաճախակի միզարձակություն և մեզի մեծ քանակ,
• մշտական քաղցի զգացողություն, բայց, միաժամանակ` քաշի անկում,
• շուտ հոգնածություն, անաշխատունակություն,
• քոր, ուժեղ քրտնարտադրության նոպաներ,
• ցավ` որովայնում, սրտխառնոց,
• հաճախակի մրսածական հիվանդություններով և այլ վարակներով հիվանդանալու հակում, քրոնիկ հիվանդությունների սրացում:

Առաջին տիպի շաքարային դիաբետը բուժման չի ենթարկվում, բայց հիվանդությունը հնարավոր է կոմպենսացնել՝ շաքարի մակարդակը պահելով նորմայի սահմաններում, ինչն ապահովելու համար ամբողջ կյանքում հիվանդը ստանում է ինսուլինի ներարկումներ` բժշկի նշանակմամբ և հսկողությամբ: